بیشتر افرادی که از نتیجه محصولاتشان راضی نیستند، محصول بدی نخریده اند؛ فقط آن را در جای اشتباهی از روتین استفاده می کنند. سرمی که روی کرم غلیظ زده شود، عملا به پوست نمی رسد. ضدآفتابی که زیر مرطوب کننده بماند، بخشی از قدرت محافظتش را از دست می دهد. و دو ماده فعال که هر کدام جداگانه عالی اند، کنار هم می توانند پوست را ملتهب کنند.
خبر خوب این است که یاد گرفتن ترتیب درست، پنج دقیقه وقت می برد و مهم تر از این است که کدام برند را انتخاب کرده اید.
چرا ترتیب، مهم تر از برند و قیمت است
پوست ما یک سد محافظ دارد که کارش دقیقا جلوگیری از نفوذ مواد بیرونی است. هر محصولی که استفاده می کنیم، باید از این سد عبور کند تا اثر بگذارد. حالا اگر اول یک لایه غلیظ و پوشاننده روی پوست بگذاریم، محصولی که بعد از آن می زنیم عملا پشت یک دیوار می ماند.
موضوع فقط جذب نیست. برخی ترکیبات در محیط اسیدی کار می کنند و برخی در محیط خنثی؛ قرار دادن آن ها پشت سر هم می تواند اثر هر دو را کم کند. برخی دیگر در تماس مستقیم با هم اکسید می شوند یا یکدیگر را غیرفعال می کنند.
به همین دلیل قبل از اضافه کردن هر محصول جدید، اول باید بدانید در کدام مرحله قرار می گیرد و با چه چیزی تداخل دارد. فروشگاه هایی مثل فروشگاه اینترنتی بانو واش که محصولات پوست، مو و بدن را در دسته بندی های مشخص کنار هم دارند، این مقایسه را ساده تر می کنند، چون می توانید ترکیبات چند گزینه را قبل از انتخاب کنار هم ببینید.
قانون طلایی: از رقیق به غلیظ
اگر فقط یک قانون را به خاطر بسپارید، همین کافی است: محصولات را به ترتیب از سبک ترین به سنگین ترین بافت استفاده کنید.
منطقش ساده است. محصول رقیق تر می تواند از لایه محصول غلیظ تر عبور نکند، اما عکس آن ممکن است. پس ترتیب کلی همیشه این طور است: آب، بعد ژل، بعد سرم، بعد لوسیون، بعد کرم، و در نهایت روغن یا بالم.
یک استثنای مهم دارد و آن ضدآفتاب است. ضدآفتاب همیشه آخرین مرحله مراقبتی صبح است، حتی اگر بافتش از مرطوب کننده سبک تر باشد؛ چون باید یک لایه پیوسته و دست نخورده روی سطح پوست تشکیل دهد.
روتین صبح، گام به گام
۱. شستشو
اگر پوست چرب دارید، یک شوینده ملایم. اگر پوست خشک یا حساس دارید، شستن با آب ولرم به تنهایی معمولا کافی است. شب قبل صورت را شسته اید؛ صبح فقط چربی تولیدشده در خواب را برمی دارید.
۲. تونر یا محصول آبرسان
اختیاری است اما مفید. تونرهای امروزی برخلاف نسل قدیمی، الکل ندارند و کارشان آماده کردن پوست و افزودن لایه اول رطوبت است. روی پوست نمدار بزنید.
۳. سرم
مرحله اصلی درمانی صبح. رایج ترین انتخاب برای صبح، سرم ویتامین C است که هم آنتی اکسیدان است و هم اثر ضدآفتاب را تکمیل می کند. اگر چند سرم دارید، از رقیق ترین شروع کنید و بین هر کدام یکی دو دقیقه فاصله بگذارید.
۴. کرم دور چشم
پوست این ناحیه نازک تر است و به فرمول سبک تری نیاز دارد. با انگشت حلقه و بدون کشیدن پوست، ضربه ای بزنید.
۵. مرطوب کننده
حتی پوست چرب هم به این مرحله نیاز دارد؛ فقط بافت آن باید سبک تر باشد. مرطوب کننده، رطوبت مراحل قبل را در پوست قفل می کند.
۶. ضدآفتاب
مهم ترین و در عین حال پرتخفیف ترین مرحله روتین. مقدار کافی برای صورت حدود دو بند انگشت است؛ مقداری که تقریبا همه کمتر از آن استفاده می کنند. حدود پانزده دقیقه قبل از خروج بزنید و در صورت قرار گرفتن مستقیم در آفتاب، هر دو تا سه ساعت تمدید کنید.
آرایش، اگر استفاده می کنید، بعد از این مرحله می آید.
روتین شب، گام به گام
۱. پاک کننده روغنی
فقط در روزهایی که آرایش یا ضدآفتاب داشته اید. روی پوست خشک و بدون آب ماساژ دهید تا آرایش حل شود، بعد با آب بشویید.
۲. شستشوی اصلی
با شوینده متناسب نوع پوستتان. این مرحله باقیمانده پاک کننده روغنی و آلودگی های روز را برمی دارد.
۳. لایه بردار
فقط یک تا دو بار در هفته و نه هر شب. اسیدهای لایه بردار یا اسکراب ملایم در این مرحله قرار می گیرند. شب هایی که لایه برداری می کنید، از رتینول استفاده نکنید.
۴. سرم یا محصول درمانی
مرحله اصلی شب. رتینول، نیاسینامید، ترکیبات ضد لک و محصولات ترمیم کننده اینجا استفاده می شوند. اگر تازه رتینول را شروع کرده اید، هفته ای دو شب کافی است.
۵. مرطوب کننده یا بالم
شب معمولا بافت سنگین تری نسبت به صبح لازم است، چون در خواب پوست بیشترین میزان از دست دادن آب را تجربه می کند.
ترکیباتی که نباید همزمان استفاده شوند
| ترکیب اول | ترکیب دوم | مشکل | راه حل |
|---|---|---|---|
| رتینول | ویتامین C | تحریک و کاهش اثر | یکی صبح، دیگری شب |
| رتینول | اسیدهای لایه بردار | التهاب و پوسته ریزی | شب های متفاوت |
| رتینول | بنزوئیل پراکسید | غیرفعال شدن | شب های متفاوت |
| ویتامین C | بنزوئیل پراکسید | اکسید شدن ویتامین C | فاصله زمانی یا نوبت متفاوت |
| چند اسید مختلف | همزمان | آسیب به سد دفاعی | فقط یکی در هر نوبت |
یک تصور رایج اشتباه هم اینجا رفع شود: نیاسینامید و ویتامین C سال ها به عنوان ترکیب ممنوعه معرفی می شدند، در حالی که این نگرانی مربوط به شرایط آزمایشگاهی و دمای بالا بود. در فرمولاسیون های امروزی، استفاده همزمان این دو برای اکثر افراد مشکلی ایجاد نمی کند.
بین لایه ها چقدر باید صبر کرد؟
توصیه قدیمی «نیم ساعت صبر کنید» عملا غیرقابل اجراست و لازم هم نیست. برای اکثر محصولات، یک تا دو دقیقه یا تا وقتی لایه قبلی چسبناک نباشد کافی است.
دو استثنا وجود دارد. اول رتینول، که روی پوست کاملا خشک باید زده شود؛ زدن آن روی پوست نمدار جذب را زیاد و احتمال تحریک را بیشتر می کند. دوم ضدآفتاب، که بهتر است چند دقیقه فرصت داشته باشد تا لایه یکنواختی تشکیل دهد، مخصوصا اگر بعدش آرایش می کنید.
مو و بدن کجای این ترتیب قرار می گیرند؟
ترتیب داخل حمام هم منطق مشابهی دارد:
اول شامپو، چون کف و آلودگی آن روی بدن می ریزد و بعدا شسته می شود.
بعد نرم کننده یا ماسک مو، که آن را روی موها بگذارید و در همان فاصله بقیه کارها را انجام دهید. ماسک مو معمولا سه تا پنج دقیقه زمان می خواهد و شستن زودهنگام آن، عملا هزینه اش را هدر می دهد.
بعد شستشوی بدن و در صورت نیاز، اسکراب بدن که یک تا دو بار در هفته کافی است.
در پایان، آبکشی موها تا باقیمانده نرم کننده روی پشت و شانه ها نماند؛ همین یک نکته می تواند جلوی بخشی از جوش های پشت را بگیرد.
بعد از حمام، لوسیون یا کرم بدن را تا حدود سه دقیقه و روی پوست هنوز نمدار بزنید. جذب و اثر آن در این حالت به مراتب بیشتر است.
اگر تازه شروع کرده اید: روتین چهار مرحله ای
روتین ده مرحله ای نه لازم است و نه پایدار. برای شروع همین چهار مورد کافی است:
صبح: شستشو، مرطوب کننده، ضدآفتاب شب: شستشو، مرطوب کننده
بعد از چهار تا شش هفته که پوست به این روتین عادت کرد، فقط یک ماده فعال اضافه کنید؛ مثلا سرم ویتامین C در صبح یا رتینول در شب. باز هم چند هفته صبر کنید و بعد سراغ مورد بعدی بروید.
اضافه کردن همزمان چند محصول جدید، رایج ترین دلیل واکنش های پوستی است و بدتر اینکه وقتی مشکلی پیش می آید، نمی دانید مقصر کدام محصول بوده.
سوالات متداول
تونر واقعا لازم است؟ نه، تونر یک مرحله اختیاری است. اگر پوست خشکی دارید می تواند لایه رطوبت اضافه کند، اما حذف آن هیچ آسیبی به روتین نمی زند.
ضدآفتاب قبل از مرطوب کننده یا بعد از آن؟ بعد از آن. ضدآفتاب آخرین مرحله مراقبتی است. تنها چیزی که بعد از آن می آید، آرایش است.
اگر سرم نزنم، روتین ناقص است؟ خیر. سرم یک محصول متمرکز برای هدف مشخص است. اگر مشکل خاصی مثل لک، خطوط ریز یا جوش ندارید، شوینده و مرطوب کننده و ضدآفتاب کاملا کافی است.
ترتیب برای پوست چرب فرق می کند؟ ترتیب همان است، بافت ها متفاوت است. برای پوست چرب، ژل و لوسیون های سبک به جای کرم های غلیظ.
چند وقت یک بار می توانم محصول جدید اضافه کنم؟ هر چهار هفته یکی. این فاصله هم به پوست فرصت تطبیق می دهد و هم به شما امکان می دهد بفهمید هر محصول چه اثری داشته است.
اگر یک شب روتین را انجام ندهم مشکلی پیش می آید؟ نه. اما اگر آرایش کرده اید، شستن صورت قبل از خواب غیرقابل چشم پوشی است؛ همین یک مرحله از بقیه روتین مهم تر است.
جمع بندی
روتین موثر، روتین طولانی نیست؛ روتین مرتب است. از رقیق به غلیظ پیش بروید، ضدآفتاب را آخرین مرحله صبح بگذارید، مواد فعال ناسازگار را در نوبت های جدا استفاده کنید و هر بار فقط یک محصول جدید اضافه کنید. اگر همین چهار اصل را رعایت کنید، حتی با ساده ترین و کم هزینه ترین محصولات هم نتیجه ای بهتر از یک قفسه پر از محصول گران و بی نظم خواهید گرفت.